Na czym polega renowacja zegarka

Renowacja zegarka to najprościej mówiąc przywrócenie mu dawnego blasku, dawnej świetności, dawnego wyglądu i działania. Największa wartość naszej pracy polega na tym, że  renowacja to praca nad powierzonym nam materiałem, powierzonymi częściami a nie wymiana na nowe. Renowacje wykonywane są ręcznie przy użyciu najlepszych i specjalnie wyselekcjonowanych materiałów, utrwalaczy, barwników itp. 

Zegarek po dziadku, zegarek po babci, zegarek po tacie, mamie lub cioci - wartości takich zegarków to historia, pamięć, sentymenty oraz nawyki osoby, która nosiła dany czasomierz czyli właśnie ta pozostawiona w środku zegarka dusza.  Renowacja jaką przeprowadzamy to ręczny, bardzo żmudny i czasochłonny proces. Każdy zegarek traktowany jest jak nasz własny, osobisty dlatego też każdy zegarek jest dopieszczony w każdym możliwym detalu, oczywiście w miarę technologicznych i logicznych możliwości.

Renowacji/odnowieniu poddajemy te części, które widać gołym okiem natomiast te, których nie widać (mechanizm i wszystko to co znajduje się pod tarczą/cyfebrlatem) poddajemy przeglądowi oraz gruntownemu czyszczeniu i konserwacji (o czym poniżej). 

Renowacji czyli odnowieniu podlegają następujące części zegarka

• Koperta (obudowa) zegarka
• Dekiel (denko) 
• Bransoleta (jeżeli występuje) 
• Tarcza (cyferblat) zegarka
• Indeksy/Cyfry na tarczy wskazujące godziny
• Wskazówki zegarka (minutowa, godzinowa, sekundowa oraz wskazówki stopera, jeżeli występują)
• Przyciski stopera (jeżeli występują)

Wymianie na nowe podlegają tylko i wyłącznie części eksploatacyjne, czyli takie, które się naturalnie zużywają i są przeznaczone do wymiany oraz są obecnie dostępne. 

Wymianie na nowe podlegają następujące części zegarka:

• Koronka (główka) do nakręcania i nastawiania zegarka
• Przyciski stopera, jeżeli występują oraz nie da się odnowić oryginalnych
• Szkło dedykowane do danego zegarka
• Pasek skórzany lub materiałowy, na życzenie również bransoleta, jeżeli występuje

Przegląd, konserwacja oraz serwis mechanizmu w zegarku

Prace wykonywane podczas gruntownego serwisu mechanizmu zegarka:

• Rozebranie całego mechanizmu na części pierwsze
• Weryfikacja wszystkich części pod kątem zużycia, jeżeli występują jakieś uszkodzenia, w miarę możliwości i dostępności wymiana na części nowe (np sprężyna naciągu)  ewentualnie na dostępne używane w dobrym stanie. Istnieje możliwość rzemieślniczego dorobienia lub naprawy części (np. dotoczenie osi balansu lub dotoczenie osi sekundowej, dorobienie wałka nastawczego itp) 
• Czyszczenie wszystkich zdemontowanych części mechanizmu w specjalistycznym płynie
• Ponowny montaż części składowych mechanizmu
• Smarowanie, oliwienie
• Kalibracja oraz regulacja w miarę możliwości technicznych dla danego egzemplarza
• Sprawdzenie działania mechanizmu pod kątem technicznym zgodnie z założeniami dla danego kalibru i modelu

Zegarki poddawane renowacji to najczęściej egzemplarze sprzed minimum 50 lat lub starsze. Nie ma więc technicznej możliwości aby te zegarki były dokładne co do sekundy jak dzisiejsze zegarki kwarcowe. Nie należy mylić pojęcia renowacji zegarka z doprowadzeniem jego mechanizmu do stanu fabrycznego, gdzie już fabrycznie nowy mechanizm wychodzący z fabryki nie był dokładny i nie chodził co do sekundy.

Rozmawiamy o zegarkach, które mają już ponad 70 lat lub więcej, o mechanizmach, które były szczytem technicznych możliwości tamtych czasów, tak więc logicznie rzecz biorąc mechanizm zegarka po renowacji jest wyczyszczony, zakonserwowany, wyregulowany w miarę możliwości technicznych, lecz nie będzie on nigdy wskazywał czasu jak najnowsze zegarki satelitarne. Trzeba być tego świadomym i trzeba również zdawać sobie sprawę z tego, że o taki zegarek nadal należy dbać i pamiętać o regularnych jego przeglądach w dobrych serwisach zegarmistrzowskich, o czym piszemy poniżej. 

Wspominając akapit powyżej oraz wzmiankę o wieku zegarków poddawanych renowacji - absolutnie nie. Zegarki z lat 50-tych i starsze, to konstrukcje, które mimo, iż próbowały być szczelnymi - nigdy takie nie były. Nie przewidziane były uszczelki w deklach oraz kompletnie nieszczelne były również koronki w tych modelach. Uprzedzając pytanie - nie, nie ma możliwości uszczelnienia takich zegarków nawet najnowszymi dzisiaj technologiami.

Trzeba uszanować budowę starych zegarków oraz pogodzić się z faktem lub nim wręcz się cieszyć, że mamy naprawdę wyjątkową rzecz sprzed wielu, wielu lat, rzecz precyzyjnie wykonaną w latach 50-tych, zegarek, który nosił nasz przodek, członek rodziny, ktoś dla nas bardzo ważny! To absolutnie w żaden sposób niewycenialne i zanikające niestety wartości dzisiaj, które są zamknięte w małej obudowie zegarka sprzed lat. 

Odpowiedź na to pytanie jest identyczna jak powyżej. Zegarki ponad 70-cio letnie nie nadają się do jazdy na rowerze, na nartach, tym bardziej na hulajnodze. W latach 50-tych ubiegłego stulecia ludziom się nawet nie śniło o wszechobecnych hulajnogach, ogólnie dostępnych rowerach a także o tak częstych wyjazdach na narty jak możemy sobie dzisiaj zafundować. Wszystkie te wymienione aktywności powodują na tyle duże wstrząsy, że mogą one uszkodzić mechanizm starego zegarka nawet, jeżeli jest on po renowacji - przypominamy, że renowacja to praca nad częściami widocznymi natomiast mechanizm, jaki został wyprodukowany ponad 70 lat temu lub dawniej - pozostaje nadal 70-cio letnim mechanizmem z rozwiązaniami technologicznymi z tamtych lat 

W latach 50-tych urządzenia wytwarzające pola magnetyczne występowały dość rzadko. Obecnie ilość głośników, laptopów, telefonów komórkowych i wszelkiej innej elektroniki jest tak wszechobecna, że ciężko jest uchronić się przed nawet minimalnym polem magnetycznym. Praktycznie każdy zegarek a w szczególności jego mechanizm wykonany jest z części metalowych a więc nieodpornych na pola magnetyczne.

Najbardziej newralgicznym punktem w mechanizmie jest balans zegarka oraz jego włos. W przypadku namagnesowania tego elementu dochodzi do rozregulowania chodu mechanizmu a w szczególnych przypadkach może dojść nawet do zatrzymania. Dlatego nie powinno się narażać zegarków po renowacji na działanie pól magnetycznych, nie kładziemy więc zegarka na głośnikach, na telefonach, na laptopach, na telewizorze itp. 

Wiemy, że zegarki po naszej renowacji wyglądają przepięknie, są zjawiskowe i każdy kto ma go na ręce chciałby cieszyć nim swoje oko codziennie i przy każdej okazji. Niestety za względu na swój wiek, zegarki te nie powinny być eksploatowane tak jak dzisiaj żyjemy. Prowadzimy dzisiaj bardzo aktywny, zagoniony i szybki tryb życia i do normalnego, codziennego użytkowania zdecydowanie bardziej polecamy zegarki współczesne i bardziej nowoczesne, odporne na wstrząsy, na działanie czynników atmosferycznych, na wodę itp. 

Zegarki po renowacji uprzejmie prosimy używać z umiarem - to przecież jednak są wiekowe przedmioty, mimo, iż po renowacji wyglądają jak z fabryki to ich serca przeżyły już ponad 70 lat a bardzo byśmy chcieli, aby przeżyły jeszcze przynajmniej drugie 70 lat?

Każdy zegarek mechaniczny trzeba regularnie oddawać do przeglądu i serwisu podobnie jak regularnie oddajemy samochód do wymiany oleju, nawet, jeżeli samochodem nie jeździmy.

Oleje i smary w zegarku zużywają się nie tylko podczas działania mechanizmu ale także się zwyczajnie starzeją. Jeżeli naprawdę chcemy dbać o odrestaurowany zegarek to należy regularnie co 5-7 lat oddawać zegarek do przeglądu i serwisu w celu wymiany smarów, regulacji i konserwacji. 

Zegarki mechaniczne powinno się nakręcać rano, jeżeli chcemy oczywiście ich używać danego dnia. Nakręcanie zegarka z samego rana można porównać do "śniadania" czyli energii na cały dzień ;-) Energia jaką poprzez nakręcanie kumuluje się w sprężynie wystarcza na poprawne działanie mechanizmu przez resztę dnia i całą noc aż do kolejnego poranka i kolejnego nakręcenia sprężyny. 

Czy można "dokręcać" zegarek w trakcie dnia?

Oczywiście tak. Nic się nie stanie, jeżeli o jakiejś porze dnia, np. po południu nakręcimy zegarek ponownie. Nie powoduje to ani rozregulowania dokładności ani nie psuje mechanizmu i sprężyny. 

Czy zegarek się psuje jeżeli go nie nakręcamy?

Naszym zdaniem nie. Nieużywany zegarek powinno się nakręcać raz na miesiąc w celu "rozruszania" mechanizmu i smarów, aby się nie zastały i nie niszczyły czopów i łożysk podczas kolejnej pracy po bardzo długim przestoju. 

Zegarki po renowacji wyglądają ślicznie, są ponadczasowe i posiadają ogromny bagaż historii i sentymentów. To często bardzo stare kilkudziesięcioletnie pamiątki rodzinne, często wypracowane i wysłużone. Używajmy ich więc dumnie, z szacunkiem i pietyzmem. Stare, mechaniczne zegarki to dzisiaj wielka rzadkość więc powinniśmy cieszyć się ich posiadaniem i możliwie długo dbać o to aby służyły nam kolejne dziesięciolecia. nie nurkujmy więc w nich, nie biegajmy, nie zakładajmy ich na imprezę czy na wakacje. Używajmy ich rzadko i z klasą, zakładajmy na szczególne okazje, do teatru, na kolację z żoną, na święta ;-)